Álfar

Álfar eru goðsagnakenndar verur úr germanskri goðafræði sem hafa lifað í norður-evrópskum þjóðfræðum. Upprunalega kynstofn smávægilegra guða náttúru og frjósemi, þeim er oft lýst sem smáu, unglegu, mjög fögru fólki, sem býr í skógum og á öðrum náttúrulegum stöðum, neðanjarðar eða í vatnsuppsprettum. Þeir eiga jafnan að geta lifað að eilífu og hafa galdramátt. Álfar koma reglulega fram í goðafræði og ævintýrasögum fyrr á öldum sem og í dag.

Álfar í íslenskri þjóðtrú eru um margt sérstakir og er orðið notað um sérstakan flokk huldufólks. Íslenskir álfar búa jafnan í klettum eða steinum og iðka búskap sinn líkt og mennirnir en kjósa að vera látnir í friði. Í íslenskum þjóðsögum er mikið til af lýsingum af samskiptum álfa og manna. Háskalegt er þar jafnan að styggja álfa, t.d. með því að raska bústað þeirra eða slá svokallaða álagabletti. En sé þeim gerður greiði eru ríkuleg laun vís, til dæmis er í mörgum þjóðsögum greint frá gæfu þeirra sem aðstoðað hafa álfkonu í barnsnauð.

Eru álfar til?

Átrúnaður á aðra tegund fólks sem byggir jörðina með mönnum, en er ósýnilegt sjónum þeirra, hefur fylgt mannkyninu frá því að sögur hófust. Frásagnir af högum þess, híbýlum og samskiptum við mannfólkið hafa gengið mann fram af manni. Þeir sem gæddir eru sérstökum gáfum til þess arna koma annað slagið auga á þetta dula samferðafólk okkar.

Hugmyndir af þessum toga voru áður fyrr útbreiddar um allan heim, en verurnar gengu undir mörgum nöfnum og þeim var lýst á ólíkan hátt. Um gervalla Norður-Evrópu gengu sagnir sem drógu upp áþekka mynd af þeim, í mannsmynd eða því sem næst, með búskap og skepnur, bústað í landslaginu, og þær þóttu fjölkunnugri og andheitari en gengur og gerist meðal manna.

Fram undir síðustu aldamót var átrúnaðurinn við hestaheilsu hjá þjóðum á þessu menningarsvæði, en eftir því sem leið á 20. öldina lét hann undan fyrir annarri heimsmynd sem vísindi og listir, stjórnmál, tæknivæðing og trúarbrögð lögðust á eitt um að efla og styrkja -- nútíma náttúrusýn Vesturlandabúa. Að frátöldum nokkrum svæðum á Írlandi, virðist eini griðastaður álfa og huldufólks á fornu áhrifasvæði þess núorðið vera í íslensku landslagi og íslenskum hjörtum.

Í júlí 1998 sló DV upp frétt á forsíðu sem kom mörgum í opna skjöldu. Þar kom fram að samkvæmt skoðanakönnun á vegum DV svaraði meirihluti slembiúrtaks af íslensku þjóðinni játandi, þegar spurt var um trú á álfa. Samkvæmt könnunni skiptust karlar nokkurn veginn jafnt í játendur og neitendur, en mun fleiri konur sögðust aftur á móti trúa á álfa en ekki, eða 6 af hverjum 10. Svörin voru líka borin saman við pólítískar skoðanir. Í ljós kom að stuðningsmenn flestra flokka skiptust nokkurn veginn til helminga í játendur og neitendur. Á þessu var þó ein áberandi undantekning því að mikill meirihluti Framsóknarmanna sagðist trúa á álfa, eða 64,2%. En það er nú útúrdúr.

Álfasíður

Hér fyrir neðan má finna tengla á síður sem tengjast álfum að einhverju leyti.