Á aðventunni þá breytist safnið og fer í jólabúning og verður þá aðaláherslan lögð á jólin og hluti tengdum þeim. Þess vegna munu tröllin yfirgefa hellinn sinn og leyfa Grýlu að flytja inn með manninum sínum honum Leppalúða, sonum þeirra jólasveinunum þrettán og að ógleymdum jólakettinum þeirra.
Minjagripaverslunin mun þá einnig vera með jólavarning til sölu og jólasveinnar munu skemmta börnum sem ættu að hegða sér vel því að Grýla verður þarna rétt fyrir handan hornið með stóra pottinn sinn bíðandi eftir einhverjum óþekkum.
Íslensku jólasveinarnir eru af tröllakyni og voru upphaflega notaðir til að hræða börn. Foreldrar þeirra eru Grýla og Leppalúði og er Jólakötturinn húsdýrið þeirra. Sagt er að börn fari í jólaköttinn séu þau óþekk eða fái þau ekki ný föt fyrir jólin. Jólasveinarnir fóru á 20. öld að taka margt úr fari hins alþjóðlega jólasveins. Þeir fóru að klæðast meðal annars oft rauðum fötum og einnig að úthluta gjöfum sem þeir hefðu aldrei gert hér áður fyrr. Jólasveinanir eru orðnir mildari en eru samt enn þjófóttir og miklir hrekkjalómar.
Hversu margir jólasveinarnir voru taldir var misjafnt eftir landshlutum. Í dag eru þeir taldir vera þrettán og koma þeir til byggða hver á fætur öðrum.
Stekkjastaur kemur 12. desember. Hér áður fyrr reyndi hann oft
að sjúga ærnar í fjárhúsunum hjá bændum.
Giljagaur kemur 13. desember. Áður en mjaltavélar komu til sögu var hann vanur að laumast inn í fjós og stela froðu ofan af mjólkurfötum.
Stúfur kemur 14. desember. Hann er heldur lágur til hnésins. Hann var líka kallaður Pönnuskefill, því hann reyndi að hnupla matarögnum af steikarpönnunni.
Þvörusleikir kemur 15. desember. Hann stalst til þess að sleikja þvöruna, sem potturinn var skafinn með.
Pottasleikir kemur 16. desember. Hann sat um að komast í matarpotta, sem ekki var búið að þvo upp og sleikja skófirnar innan úr þeim.
Askasleikir kemur 17. desember. Hann faldi sig undir rúmi og ef fólk setti ask á gólfið þá greip hann askinn og sleikti allt innan úr honum.
Hurðaskellir kemur 18. desember. Hann gengur skelfing harkalega um og skellir hurðum svo fólk hefur varla svefnfrið.
Skyrgámur kemur 19. desember. Honum þykir svo gott skyr að hann stalst inn í búrið og hámaði í sig skyrið upp úr keraldi.
Bjúgnakrækir kemur 20. desember. Honum þótti best að borða bjúgu og pylsur og stal þeim hvar sem hann komst í færi.
Gluggagægir kemur 21. desember. Hann var ekki eins matgráðugur og sumir bræður hans, en skelfing forvitinn að gægjast á glugga og jafnvel að stela leikföngum, sem honum leist vel á.
Gáttaþefur kemur 22. desember. Hann er með stórt nef, og honum finnst óskaplega góð laufabrauðs- og kökulyktin þegar verið er að baka fyrir jólin. Og svo reynir hann að hnupla einni og einni köku. 22. desember var líka stundum kallaður hlakkandi, því þá voru börnin farin að hlakka svo mikið til jólanna.
Ketkrókur kemur á Þorláksmessu, 23. desember. Hann er svo sólginn í ket. Í gamla daga rak hann langan krókstaf niður um eldhússtrompinn og krækti sér í hangiketslæri sem héngu uppi í rjáfrinu eða hangiketsbita upp úr pottinum,en þá var hangiketið soðið á Þorláksmessu.
Kertasníkir kemur á aðfangadag, 24. desember. Í eldgamla daga voru kertin skærustu ljós sem fólk gat fengið. En þau voru svo sjaldgæf og dýrmæt að mesta gleði barnanna á jólunum var að fá sitt eigið kerti. Og aumingja Kertasníki langaði líka að eignast kerti. Heimild: Þjóðminjasafn Íslands
Jólasíður
Hér fyrir neðan má finna tengla á síður sem tengjast jólunum og jólasveinum.
